Details

• Bron (FAVV – Starters: wat u moet weten voor u opstart): https://favv-afsca.be/nl/themas/starters/bij-de-start-van-uw-activiteiten/wat-u-moet-weten-voor-u-opstart
• Bron (FAVV – Registreer en/of wijzig uw activiteiten): https://favv-afsca.be/nl/themas/mijn-activiteiten-bij-het-favv/registreer-enof-wijzig-uw-activiteiten-zet-uw-activiteiten-stop
• Bron (FAVV – Autocontrole): https://favv-afsca.be/nl/themas/controles-door-het-favv-en-interne-controles-door-bedrijven/interne-controles-door-bedrijven/autocontrole
• Bron (FAVV – Etikettering van levensmiddelen): https://favv-afsca.be/nl/themas/voeding/voeding-produceren-en-verkopen/etikettering-van-levensmiddelen
• Bron (FOD Volksgezondheid – Verkoop van voedingssupplementen en verrijkte voeding), laatste update bronpagina: 02/07/2026
• Bron (FOD Volksgezondheid – Etikettering, algemene regels), laatste update bronpagina: 12/10/2026
• Bron (VLAIO – Voedselveiligheid FAVV): https://www.vlaio.be/nl/begeleiding-advies/vergunningen-getuigschriften/sector-overschrijdende-vergunningen/voedselveiligheid-favv

Voor wie is dit?

Voor iedereen die iets eetbaars wil verkopen of maken: een foodtruck, een webshop met granola, een koffiebranderij, een cateringproject, zelfgemaakte sauzen op de markt, maaltijden die je thuis bereidt en via een platform verkoopt, of een merk voedingssupplementen. Het maakt niet uit of je zelf produceert of enkel doorverkoopt — zodra je levensmiddelen produceert, verpakt, opslaat, vervoert of in de handel brengt, ben je een "operator in de voedselketen" en moet je bij het FAVV gekend zijn.

Twee instanties zijn belangrijk:

• Het FAVV (Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen) voor je activiteit: registratie/toelating/erkenning, hygiëne, autocontrole, traceerbaarheid.
• De FOD Volksgezondheid voor bepaalde productcategorieën, in het bijzonder voedingssupplementen en verrijkte voeding — die moet je apart laten notificeren vóór je ze verkoopt.

De etikettering is een gedeelde bevoegdheid van de FOD Volksgezondheid en de FOD Economie; het FAVV en de Algemene Directie Controle en Bemiddeling van de FOD Economie treden op bij inbreuken.

Deel 1 — Het stappenplan voor alle voeding

Stap 1: Schrijf je in bij de KBO

Eerst de gewone opstartformaliteiten, net als elke zelfstandige: inschrijving in de Kruispuntbank van Ondernemingen via een ondernemingsloket (of rechtstreeks bij de KBO). Je krijgt daar:

• een ondernemingsnummer (ON)
• een vestigingseenheidsnummer (VEN)

Beide heb je nodig voor de volgende stap. Let op: je FAVV-aanvraag ontslaat je niet van de verplichtingen buiten de bevoegdheid van het FAVV — btw, KBO, RSZ, vergunningen van je gemeente, enzovoort.

Stap 2: Zoek de code van je activiteit op

Het FAVV werkt met codes: PL (plaats), AC (activiteit) en PR (product). Die codes moet je op je aanvraagformulier invullen.

• In de Activiteitenlijst FAVV filter je tot je je activiteit vindt.
• De bijhorende activiteitenfiche geeft per activiteit de definitie, de sector, de verplichte en impliciete activiteiten, de toepasselijke sectorgids, de documenten die je bij je aanvraag moet voegen, en onderaan de sector waarin je gefactureerd wordt voor de heffing.

Neem hier je tijd voor: de codes bepalen welk regime op je van toepassing is en wat je later moet kunnen voorleggen.

Stap 3: Registratie, toelating of erkenning aanvragen

Je mag geen enkele activiteit uitoefenen vóór je door het FAVV geregistreerd, toegelaten of erkend bent. Welk van de drie je nodig hebt, hangt af van het risico van je activiteit:

Een paar herkenbare voorbeelden uit de horeca: een registratie volstaat als je enkel kamers met ontbijt aanbiedt, of enkel dranken en/of voorverpakte levensmiddelen verkoopt met een houdbaarheid van minstens drie maanden bij kamertemperatuur. Alle andere horecazaken hebben een toelating nodig. Ook wie thuis maaltijden bereidt en die via een online platform aanbiedt, heeft een toelating nodig.

Voor bepaalde toelatingsactiviteiten en voor alle erkenningsactiviteiten moet je vooraf grondplannen van je inrichting ter goedkeuring voorleggen aan je Lokale Controle-eenheid (LCE).

Hoe aanvragen?

• Digitaal via Mijn FAVV Operator.
• Op papier met het modelaanvraagformulier, in te vullen en op te sturen per post of mail naar de LCE van de provincie waar de zetel van je bedrijf ligt.
• Via je ondernemingsloket, dat het voor je in orde brengt.

De registratie van activiteiten op zich is kosteloos (de jaarlijkse heffing is een apart verhaal — zie stap 8).

Stap 4: Hang je attest uit (als je aan consumenten verkoopt)

Verkoop of lever je rechtstreeks aan de eindconsument (B2C)? Dan ben je wettelijk verplicht je toelating of registratie uit te hangen op een voor de consument gemakkelijk zichtbare en toegankelijke plaats, zichtbaar van buitenaf. Dat geldt ook voor ambulante handelaars zoals marktkramers; enkel distributieautomaten zijn uitgezonderd.

De brief van het FAVV die je samen met de affiche kreeg, bewaar je in je administratief dossier — je moet die bij elke controle kunnen voorleggen.

Stap 5: Zet je autocontrolesysteem op

Je bent zelf verantwoordelijk voor de veiligheid van wat je produceert of verkoopt. Daarom moet je beschikken over een autocontrolesysteem (ACS) — een wettelijke verplichting (KB van 14/11/2003). Inrichtingen zonder ACS worden gesanctioneerd, en een geldig ACS is een voorwaarde om je toelating of erkenning te behouden.

Een ACS bestaat uit:

• de goede hygiënepraktijken (GHP), en
• een systeem gebaseerd op de HACCP-principes: gevaren identificeren, kritische controlepunten bepalen, kritische grenswaarden vastleggen, bewaken, corrigerende maatregelen voorzien, verifiëren, en dat alles documenteren in registers aangepast aan de aard en omvang van je bedrijf.

In de primaire productie (telen, kweken) steunt het ACS op het naleven van de hygiënevoorschriften en het bijhouden van de nodige registers.

Heb je recht op versoepelingen?

Veel kleine starters wel. Het FAVV maakt een onderscheid.

Bewerk of verwerk je geen levensmiddelen? Dan kan je altijd van de versoepelingen genieten:

• Verhandel je enkel voorverpakte en/of niet zeer bederfelijke levensmiddelen, dan volstaat het toepassen van de goede hygiënepraktijken.
• Verhandel je ook andere levensmiddelen, dan mag je een versoepeld HACCP-systeem toepassen.

Bewerk of verwerk je wél levensmiddelen? Dan mag je een versoepeld HACCP toepassen als je aan één van deze voorwaarden voldoet:

1. je levert enkel aan de eindverbruiker (B2C), of
2. je levert daarnaast ook B2B, maar beperkt: maximaal 30% van de jaaromzet binnen een straal van 80 km (voor zones met specifieke of natuurlijke beperkingen wordt die straal 200 km), of
3. je levert aan maximaal twee inrichtingen die aan voorwaarde 1 of 2 voldoen en die tot dezelfde operator behoren als jij, of
4. je levert aan andere inrichtingen buiten die voorwaarden, maar in jouw inrichting werken slechts 2 voltijds equivalenten.

Versoepeld HACCP betekent concreet: gevaren, kritische punten en corrigerende acties mogen vooraf in een gids vastliggen; kritische grenzen mogen op reglementaire normen of sensorische waarnemingen steunen; je registratieplicht mag beperkt worden tot de non-conformiteiten (analyseresultaten moet je wel allemaal bewaren); de HACCP-documentatie mag vervangen worden door de gids; en registraties bewaar je tot 6 maanden na de houdbaarheidsdatum, of bij ontstentenis minstens 6 maanden.

Gebruik een autocontrolegids

Sectorfederaties stellen gidsen op die het FAVV goedkeurt. Ze helpen je je ACS uit te werken én dienen als auditreferentie. De gidsen voor de B2C-sector zijn gratis; gidsen voor B2B krijg je via de beroepsfederaties. Enkele veelgebruikte:

• G-044 — generieke autocontrolegids B2C (alle distributieactiviteiten)
• G-003 — vleeswinkels/slagerijen
• G-007 — detailhandel
• G-023 — horeca
• G-026 — bakkerij-banketbakkerij
• G-034 — productie en verkoop van zuivelproducten op het landbouwbedrijf
• G-041 — groepsopvang voor baby's en peuters

Je vindt ze via de generieke autocontrolegids B2C en via specifieke tools per activiteitensector.

HACCP-kennis aantonen

Wie met levensmiddelen werkt, moet voldoende HACCP-kennis kunnen aantonen — bijvoorbeeld met een opleidingsattest. Het FAVV organiseert zelf opleidingen, webinars en e-learnings, onder meer "Ik wil starten, wat moet ik doen voor het FAVV?".

Stap 6: Regel traceerbaarheid en ken je meldingsplicht

Traceerbaarheid. Je moet het traject van een product kunnen volgen in alle stadia van productie, verwerking en distributie: wat kwam binnen, van wie, wat ging buiten, naar wie. In de praktijk: inkomende en uitgaande registers, lotnummers, leveringsbonnen die je bijhoudt. Ook hier bestaan versoepelingen.

Meldingsplicht. Zodra je van oordeel bent — of redenen hebt om te denken — dat een product dat je ingevoerd, geproduceerd, geteeld, gekweekt, bewerkt, gefabriceerd of verhandeld hebt schadelijk kan zijn voor de gezondheid van mens, dier of plant, moet je het FAVV onmiddellijk inlichten. Het FAVV publiceert een document "Meldingsplicht en meldingslimieten" om te bepalen wanneer de plicht precies speelt, en formulieren om de melding te doen. Zie Meldingsplicht.

Stap 7: Breng je etikettering in orde

De basis is de Europese Verordening (EU) nr. 1169/2011. De verplichte vermeldingen moeten in de officiële taal of talen van het taalgebied waar je verkoopt.

Voorverpakte levensmiddelen — verplicht op het etiket:

• benaming van het levensmiddel (niet je merknaam)
• ingrediëntenlijst, in dalende volgorde van gewicht
• allergenen (de 14 uit bijlage II), duidelijk benadrukt in de ingrediëntenlijst, bv. in vet
• kwantitatieve vermelding van ingrediënten (KWID) wanneer een ingrediënt in de benaming staat of afgebeeld wordt
• nettohoeveelheid
• datum van minimale houdbaarheid ("ten minste houdbaar tot") of uiterste consumptiedatum ("te gebruiken tot" — verplicht voor snel bederfelijke producten)
• bewaarvoorschriften en gebruiksvoorwaarden
• naam of handelsnaam en adres van de verantwoordelijke exploitant (buiten de EU gevestigd: de invoerder)
• land van oorsprong of plaats van herkomst waar vereist
• gebruiksaanwijzing indien nodig
• alcoholgehalte bij dranken boven 1,2 % vol
• voedingswaardevermelding
• het lot, voorafgegaan door de letter "L" (KB van 09/02/1990), tenzij de datum minstens dag en maand vermeldt

Leesbaarheid: minimaal 1,2 mm voor de letter "x"; 0,9 mm op verpakkingen waarvan de grootste zijde kleiner is dan 80 cm². Op verpakkingen onder 10 cm² volstaan benaming, allergenen, nettohoeveelheid en datum.

Niet-voorverpakte levensmiddelen (los verkocht, op vraag van de klant verpakt, of verpakt met het oog op onmiddellijke verkoop): enkel de allergenen zijn verplicht, volgens het KB van 17/07/2014. Voor kleine producenten en plaatselijke detailhandel bestaan bijkomende versoepelingen; de FOD Volksgezondheid, de FOD Economie en het FAVV hebben de begrippen "onmiddellijke verkoop", "kleine hoeveelheden" en "plaatselijke detailhandel" samen uitgelegd in een verklarend document en een Q&A.

Online verkoop: alle verplichte informatie — behalve de data en het lotnummer — moet vóór het afronden van de aankoop gratis beschikbaar zijn, én opnieuw meegeleverd worden bij levering.

Claims. Voedings- en gezondheidsclaims ("rijk aan calcium", "goed voor het geheugen") mogen enkel als ze voldoen aan Verordening (EG) nr. 1924/2006. De Europese Commissie heeft ook een Food Labelling Information System waarmee je etiketteringsvereisten per productsoort opzoekt; het FAVV linkt ernaar op zijn pagina over etikettering.

Stap 8: Hou rekening met de FAVV-heffing

De registratie zelf is gratis, maar zodra je activiteiten uitoefent die aan een heffing onderworpen zijn, ben je de jaarlijkse forfaitaire heffing verschuldigd. Goed om te weten:

• Het bedrag wordt uitsluitend berekend op je economisch belangrijkste heffingsplichtige activiteit. Nevenactiviteiten kosten niets extra.
• Het bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd en hangt af van je sector, je productiecapaciteit en je personeelssterkte.
• De heffing is per burgerlijk jaar verschuldigd, ongeacht hoelang je dat jaar actief was. Start je in november, dan ben je de heffing voor dat jaar volledig verschuldigd. Hetzelfde geldt als je in de loop van het jaar stopt.
• De dienst Financiering stuurt je elk jaar een uitnodiging om je activiteiten aan te geven; de campagne start begin maart.
• Daarnaast kunnen retributies gefactureerd worden: hercontroles na een waarschuwing of PV, afgifte van exportcertificaten, audits op aanvraag.

Actuele tarieven en de brochure vind je op Financiering van het FAVV: Heffing.

Stap 9: Overweeg validatie van je ACS (smiley en 75% korting)

Een ACS hebben is verplicht; het laten valideren en certificeren is dat niet. Maar het levert drie concrete voordelen op als je ACS voor al je activiteiten gevalideerd is:

• 75% korting op de jaarlijkse FAVV-heffing
• minder frequente controles door het FAVV
• voor B2C-activiteiten: de smiley, een zelfklever met uniek nummer die je aan je raam hangt

De validatie gebeurt door een door het FAVV erkende onafhankelijke certificeringsinstelling (OCI) op basis van een goedgekeurde gids. Bestaat er voor jouw sector geen goedgekeurde gids, dan kan enkel het FAVV je auditeren — dat geeft wel de korting en de lagere inspectiefrequentie, maar geen certificaat en geen smiley. De audit is betalend (de OCI bepaalt het bedrag; per gids ligt een minimum aantal audituren vast), het verkrijgen van de smiley zelf kost niets extra. De smiley is 3 jaar geldig en blijft eigendom van het FAVV.

Smileys zijn voorbehouden aan B2C: horeca, grootkeukens, slagerijen, bakkerijen, detailhandel, opvang van baby's en peuters, en hoevezuivel.

Reken dus even: als je heffing substantieel is, kan de auditkost zichzelf terugverdienen. Bij een kleine starter met een lage heffing meestal niet meteen — dan is de smiley vooral een commercieel argument. Zie Smiley.

Stap 10: Bereid je voor op de controle

Het FAVV werkt met inspectiechecklists die publiek op hun website staan. Zoek op de titel van de activiteit die je hebt aangegeven (zie je activiteitenfiche) en je weet exact waarop gecontroleerd wordt. Daarnaast zijn er gratis brochures, onder meer "De weg naar een feilloze FAVV-controle" (B2C) en "Verwerking en verkoop op de hoeve", beide ook als e-learning.

Deel 2 — Extra stappen voor voedingssupplementen en verrijkte voeding

Verkoop of produceer je voedingssupplementen (voorgedoseerde producten: capsules, pastilles, druppeltellers, met nutriënten, planten of andere stoffen met nutritioneel of fysiologisch effect) of verrijkte voeding (gewone voeding waaraan vitaminen of mineralen zijn toegevoegd — ontbijtgranen, vruchtensappen, vegetarische producten)? Dan komen de stappen hieronder bovenop alles uit deel 1.

A. Check of je ingrediënten mogen

Drie Belgische koninklijke besluiten regelen wat je mag toevoegen, naast de Europese Richtlijn 2002/46/EG en Verordening (EG) nr. 1925/2006:

• Nutriënten — vitaminen, mineralen, essentiële aminozuren en vetzuren: KB van 30 mei 2021, uitgevoerd door het MB van 4 maart 2022. Dat legt onder meer de minimum- en maximumhoeveelheden per dag vast.
• Planten — het "Plantenbesluit", KB van 31 augustus 2021. België werkt met drie lijsten: planten die je niet mag eten (blauweregen, vingerhoedskruid), eetbare paddenstoelen, en planten die toegelaten zijn mits gebruiksregels (zoals valeriaan). Derogaties zijn mogelijk na advies van de Commissie van Advies voor Plantenbereidingen.
• Andere stoffen — KB van 29 augustus 2021, met bijkomende regels voor onder meer carnitine en cafeïne.

Let ook op twee statussen die je project kunnen kelderen: novel food (een ingrediënt zonder significante consumptiegeschiedenis in de EU vóór 15 mei 1997 heeft een Europese toelating nodig) en de status geneesmiddel. Voor bepaalde plantendelen moet je in je notificatiedossier bewijzen toevoegen dat het ingrediënt níet onder de novel-foodwetgeving valt.

B. Dien je notificatiedossier in — vóór je verkoopt

Vooraleer voedingssupplementen of verrijkte voeding in de handel worden gebracht, moet je een notificatiedossier indienen bij de FOD Volksgezondheid. Dat gebeurt via de online toepassing FOODSUP; een papieren versie blijft mogelijk via een aparte procedure.

Je dossier bevat minstens:

• de ingrediëntenlijst — voor supplementen: alle ingrediënten én hun hoeveelheden; voor verrijkte voeding: de toegevoegde nutriënten en eventuele verboden planten
• eventueel een nutritionele analyse
• informatie over de actieve stoffen en hun veiligheid
• de definitieve versie van het label zoals het op de markt komt
• de verbintenis om op geregelde tijdstippen analyses van het product uit te voeren

Na behandeling krijg je een antwoordbrief met ofwel een notificatienummer NUT, PL en/of AS (geen ernstige inbreuk vastgesteld), ofwel een code: a (valt buiten deze wetgeving), b (onvolledig dossier) of d (ernstige inbreuk vastgesteld).

Verkoop je een product dat in België niet conform is maar wel legaal in een andere lidstaat? Dan kan je wederzijdse erkenning vragen met een ingevulde verklaring bij je notificatiedossier: productinformatie en de relevante wetgeving van dat land, bewijs van verkoop daar op een bepaalde datum (met identificatie van product, leveranciers en klanten), en een verwijzing naar of verklaring over die wetgeving.

C. Extra etiketregels

Bovenop alle vermeldingen uit stap 7:

• de benaming "voedingssupplement"
• de referentie-innames (RI)
• waarschuwingen: de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid niet overschrijden, buiten het bereik van kinderen bewaren
• de vermelding dat het product geen vervanging is voor een gevarieerde voeding
• het gehalte aan actieve bestanddelen per portie
• voor planten: de naam in de streektaal én de wetenschappelijke naam

Verboden in reclame en op het etiket:

• beweren dat het product ziektes of symptomen kan voorkomen, behandelen of genezen
• beweren dat een evenwichtige en gevarieerde voeding onvoldoende voedingsstoffen biedt

Voor gezondheidsclaims geldt Verordening (EG) nr. 1924/2006. Voor de claims die nog "on hold" staan — vooral die over planten — is de indicatieve lijst van beweringen die niet als therapeutisch of profylactisch beschouwd worden nog steeds van toepassing.

D. Nutrivigilantie

Als operator ben je verplicht elk ongewenst effect van je product te melden. Gezondheidsprofessionals en burgers kunnen dat vrijwillig doen.

Contact: Cel Voedingssupplementen, apf.sup@health.fgov.be, 02 524 73 00 (enkel in de voormiddag, afhankelijk van beschikbaarheid).

Checklist

Voor alle voeding

Extra voor voedingssupplementen en verrijkte voeding

Veelgemaakte fouten bij starters

• Beginnen te verkopen vóór de FAVV-aanvraag rond is. Een pop-up of een eerste marktdag telt al mee. De aanvraag moet vooraf.
• Denken dat een registratie volstaat. Zodra je bereidt of verwerkt, zit je meestal in een toelating. Check je activiteitenfiche.
• Geen papieren ACS. Een ACS "in je hoofd" bestaat niet voor een inspecteur. Zelfs in het versoepelde regime moet je non-conformiteiten en analyseresultaten registreren.
• Etiket pas op het einde maken. Voor supplementen hoort het definitieve label in het notificatiedossier — ontwerp het dus vóór je productie plant.
• Gezondheidsclaims uit het buitenland kopiëren. Wat een buitenlandse leverancier op zijn site zet, is niet automatisch toegelaten in België.
• De heffing vergeten bij een decemberstart. Die is per burgerlijk jaar verschuldigd, ongeacht de duur.

Nuttige links

• FAVV – Starters — het volledige startersluik, met e-learning
• FAVV – Mijn FAVV Operator — digitaal je activiteiten aangeven en wijzigen
• FAVV – Activiteitenlijst en activiteitenfiches
• FAVV – Voorwaarden om te genieten van de versoepelingen — met samenvattend schema
• FAVV – Generieke autocontrolegids B2C (G-044) — gratis
• FAVV – Smiley
• FAVV – Opleidingen
• FAVV – Contact en lokale controle-eenheden
• FOD Volksgezondheid – Verkoop van voedingssupplementen en verrijkte voeding
• FOD Volksgezondheid – Planten in voedingssupplementen
• FOD Volksgezondheid – Vitaminen en mineralen in voedingssupplementen en verrijkte voeding
• FOD Volksgezondheid – Etikettering: algemene regels en verplichte vermeldingen

Gerelateerd in deze kennisbank: Foodies Arena (FAVV-conforme kookunits in Gent, Eedverbondkaai 242) · Informatieverplichtingen voor webshops · Algemene voorwaarden opstellen